15 वा वित्त आयो
✓ योजनेबद्दल सविस्तर माहिती
योजनेचे स्वरुप:
ग्रामविकास व जलसंधारण विभागातील शासन निर्णय 26 जून 2020 नुसार, 1 एप्रिल 2020 ते 31 मार्च 2025 या कालावधीत केंद्रशासनाकडून ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या बळकटीकरणासाठी राज्याला दोन प्रकारचे अनुदान मिळणार आहे:
● मुलभूत/ बेसिक अनुदान (अनटाईड)
● बंधित / टाईड अनुदान
सदर अनुदान जिल्हा परिषद, पंचायत समिती आणि ग्रामपंचायत या तिन्ही स्तरांवर वितरित केले जाणार आहे.
निधीची परिगणना 2011 च्या जनगणनेनुसार लोकसंख्या व क्षेत्रफळावर आधारित आहे. दोन प्रकारची अनुदाने 50% – 50% प्रमाणात विभागली आहेत.
✓ योजनेची कार्यपद्धती:
ग्रामपंचायतींनी 15 व्या वित्त आयोगातून प्राप्त निधीखालील शासन मार्गदर्शनानुसार वापरावा. कार्यपद्धती पत्र क्रमांक जा.क्र.ठाजिप/ग्रापं/227 दिनांक 5.11.2020 नुसार स्पष्ट निर्देश दिलेले आहेत.
✓ पंचायत राज संस्थांनी करावयाच्या मुख्य बाबी:
मुलभूत / अनटाईड (Aun-Tied) अनुदान:
● कर्मचारी पगार व आस्थापना विषयक बाबी वगळून स्थानिक गरजांनुसार खर्च.
बंधित / टाईड अनुदान:
● स्वच्छता, ODF दर्जा राखणे, पेयजल, जल पुनर्भरण, पावसाचे पाणी साठवण.
● 50% निधी स्वच्छता व 50% निधी पाणी संबंधित सेवांसाठीच बंधित.
✓ बंधित निधीमधून सर्वसाधारण कामे:
1) स्वच्छता व हगणदारीमुक्त उपक्रम:
● सार्वजनिक शौचालय बांधणे / दुरुस्ती
● बंदिस्त नाली
● कंपोस्ट खत / गांडूळ खत तयार करणे
● शोषखड्डे
● वॉश बेसिन, धोबी घाट
● गोबर गॅस
● प्राथमिक शाळा, अंगणवाडी शौचालये
● घनकचरा व्यवस्थापन – घंटागाडी
● मंदीर, बाजार, बसस्थानक सार्वजनिक शौचालय
2) पाणीपुरवठा योजना:
● नळ पाणीपुरवठा विस्तार / नळ पाईप दुरुस्ती
● मोटार दुरुस्ती, विहिर दुरुस्ती
● RO plant बसविणे
● टाकी दुरुस्ती / नवी बांधणी
● स्टँड पोस्ट दुरुस्ती, तोट्या बसविणे
● नविन विंधन विहिर / हातपंप दुरुस्ती
● वॉटर मीटर बसविणे
● क्लोरीन डोझर बसविणे
● Hydro-fracturing / cementation तांत्रिक उपाय
3) पावसाचे पाणी साठवण व जल पुनर्भरण:
● Roof Water Harvesting
● माती बांध, शेततळे, सिमेंट बांध
● सार्वजनिक विहिरींचे पुनर्भरण
● बंदिस्त गटारे
● गाव तळ्यांची दुरुस्ती
✓ अबंधित निधीमधून सर्वसाधारण कामे:
● पेयजल व साठवण सुविधा
● मुलांचे लसीकरण, कुपोषण प्रतिबंध
● रस्ते दुरुस्ती व देखभाल
● पादचारी मार्ग बांधकाम
● LED / Solar Street Light
● स्मशानभूमी बांधकाम / देखभाल
● वायफाय नेटवर्क, सार्वजनिक वाचनालय
● उद्यान, खेळाचे मैदान
● Rural Haat (आठवडी बाजार)
● नैसर्गिक आपत्ती मदत कार्य
● शारीरिक तंदुरुस्ती साहित्य
● घनकचरा व्यवस्थापन
● ड्रेनेज व तुंबलेले पाणी व्यवस्थापन
● जैवविविधता नोंदवही तयार करणे
✓ अबंधित निधी मधून खर्च करण्यास मनाई असलेले विषय:
● एकाच योजनेवर दुबार खर्च
● मानधन, पगार
● समारंभ, सजावट
● T.A / D.A
● बक्षिसे / उद्घाटन
● गाडी खरेदी
● सांस्कृतिक कार्यक्रम
✓ गाव विकास आराखडे:
1) सन 2020-21 गाव विकास आराखडा
2) सन 2021-22 गाव विकास आराखडा
3) सन 2022-23 गाव विकास आराखडा